Onderzoeksprojecten


IFESE ONDERZOEKSPROJECTEN


Het Instituut voor Filosofische en Sociaalwetenschappelijke Educatie heeft verschillende eigen onderzoekprojecten. Elk onderzoeksproject wordt getrokken door één of meer onderzoeksleiders. De onderzoeksbevindingen worden verspreid via wetenschappelijk publicaties en lezingen.

.


Ifese Onderzoeksproject Energietransitierecht


Onderzoeksleider
Dr. Simon Vanhove
.
Betrokken student-onderzoeksassistenten
Aniss Bouchtaoui, Lukas De Coninck, Laurie Mottie en Lieven Van de Keere
.
Beschrijving
De Europese Unie heeft zich tot doel gesteld om tegen 2050 netto koolstofneutraal te zijn. Verwarming, vervoer en industrie steunen evenwel nog voornamelijk op fossiele energie. Dit onderzoeksproject bestudeert de juridische uitdagingen die de voorgenomen energietransitie meebrengt. Het zoekt daarbij naar de aanpassingen in het wettelijk kader die de vooropgezette doelstellingen kunnen helpen verwezenlijken zonder al te grote schokken in het socio-economisch weefsel.
.

Publicaties

  • Perl, M. en S. Vanhove (2025). ‘l’Europe de l’Energie. Vers une Union de l’Energie en de pit des Traités’ , Louvain law review (ter perse).
  • S. Vanhove (2024). “Never waste a good crisis: artikel 122 VWEU als rechtsgrond om de uitrol van hernieuwbare energie te versnellen.” Tijdschrift voor Milieu- en Energierecht (MER).
  • S. Vanhove (2023). “Unbundling of the Electricity Distribution System Operator (DSO): Refining and Extending the EU Law Regime.” European Energy and Environmental Law Review 32 (vol. 4): 177–87.
  • S. Vanhove (2023). The Electricity Distribution System Operator in a World of Active Customers. A Legal Laboratory Analysis Under EU, Belgian and Dutch Law. Doctoraatsverhandeling, KU Leuven.
  • S. VAnhove (2023). The Power Distribution System Operator Under EU, Belgian and Dutch Law. Intersentia.

Voorbereiding

Lezingen

  • S. Vanhove. “Concrete implementatiemogelijkheden voor het ontmantelen van gasnetten in Vlaanderen.” Lezing en debat voor Bond Beter Leefmilieu .
  • S. Vanhove. “Systemen voor certificering van hernieuwbare brandstoffen: governance en private regelgeving in de EU” Ifese Colloquium 14 september 2024. YouTube.
  • S. Vanhove. “Waterstof is niet langer kleur- en geurloos. Enkele licht ontvlambare opmerkingen” Ifese Colloquium 9 september 2023. YouTube.
  • S. Vanhove. “Kerntaken van de distributienetbeheerder in België en Nederland” Ifese Colloquium 10 september 2022. YouTube.

.


Ifese Onderzoeksproject Duurzaamheid in het goederenrecht


Onderzoeksleider
Dr. Johan Van de Voorde
.
Beschrijving
Het goederenrecht wordt sinds eeuwen geconfronteerd met de negatieve externaliteiten van menselijk handelen op anderen – gaande van buren tot ecosystemen. De vraag rijst dan in welke mate het goederenrecht geschikt kan zijn om dergelijke externaliteiten op te vangen. Klassiek wordt vaak het leerstuk van de overmatige burenhinder gebruikt, maar er zijn ook meer exotische mogelijkheden. Zo bevat artikel 3.43 van het Belgische Burgerlijke Wetboek (opvolger van art. 714 van de Code Napoléon) een inclusief subjectief recht op het gebruik van gemene voorwerpen dat gebruikt kan worden om vervuiling van de atmosfeer of van stromend water tegen te gaan. Het onderzoek wil zowel rechtshistorisch als actueel nagaan welke mogelijkheden het goederenrecht biedt om te komen tot een meer ecologisch duurzame samenleving.
.

Publicaties

  •  J. Van de Voorde, “De dialoog van het goederenrecht met duurzaamheid”, SEW 2026, (54) 54-74.
  • B. Hoops, E. Ahlinder, J. Bryła, R.M. Garcia Teruel, C. Godt, A. Guerry, B. Holligan, T. Janocha, J.-F. Joye, J. Karens, V.S. Petersen, S. Praduroux, H. Simón Moreno, F. Vern, J. Van de Voorde, R. Walsh en F. Zowczak, “Positive Obligations to Retrofit Buildings with Third-Party Effect under Private Law as an Instrument of Public Climate Policy”, EPLJ 2024, (310) 310-353. (Open Access)
  • J. Van de Voorde, “Beplantingen op openbare wegen mogen aan de perceelgrens staan. Een eerste commentaar op de wet van 19 juni 2023”, TMR 2023, (620) 620-626.
  • J. Van de Voorde, “Les plantations sur les voies publiques libérées des règles de l’article 3.133 du Code civil fixant les distances de plantation”, JT 2023, (510) 510-514.
  • J. Van de Voorde, “Burenhinder in het nieuwe goederenrecht” in R. Barbaix en N. Carette (eds.), Tendensen vermogensrecht 2021, Antwerpen, Intersentia, 2022, (105) 105-157.
  • J. Van de Voorde, “De roerende natrekking in het Belgische goederenrecht: obstakel of hulpmiddel voor duurzaamheid?” in B. Akkermans, B. Hoops, E. Van der Sijde en B. Verheye (eds.), Privaatrecht 2020. De weg naar ecologische duurzaamheid, Brugge, die Keure, 2022, (209) 209-236.
  • J. Van de Voorde, “Kan het openbaar belang in rekening worden genomen bij rechtsmisbruik?” (noot onder Cass. 22 oktober 2021), TBH 2022, (408) 408-426.
  • J. Van de Voorde, “Het prille omgevingsrecht van de Code Napoléon. Een retrospectieve op artikel 674 oud BW met betrekking tot de afstanden te eerbiedigen tussen de erfgrens en schadelijke bouwwerken”, TMR 2022, (6) 6-12.
  • J. Schenk en J. Van de Voorde, “Verduurzaming van het nieuwe goederenrecht. Beplantingen bij nabuurschap kritisch bekeken”, NjW 2025, (142) 142-157.
  • M. Vangenechten en J. Van de Voorde, “Burenhinder in tijden van klimaatverandering” (noot onder Vred. Lier 13 juni 2023), RW 2024-25, (874) 874-880.

Voorbereiding

  • J. Van de Voorde. “De erfdienstbaarheid door bestemming van de eigenaar binnen de appartementsmede-eigendom” op Ifese Workshop 28 februari 2025.
  • J. Van de Voorde.De erfdienstbaarheid van opruiming van struikgewas op de langs de spoorwegen gelegen gronden: een vergeten curiosumop Ifese Workshop 7 februari 2025.

Lezingen

  • J. Van de Voorde. “Inclusieve subjectieve rechten als werkelijk bestaande categorie” Property Law Reform, Sustainability and the Commons 16 maart 2023.

 


Ifese Onderzoeksproject Het procesrechtelijk evenwicht


Onderzoeksleider
Dr. Max De Schryver

 

Betrokken student-onderzoeksassistenten
Lieven Van de Keere

 

Beschrijving

In het burgerlijk procesrecht treden verschillende juridische beginselen in competitie met elkaar. Voorbeelden hiervan zijn de partijautonomie, de bescherming van de rechten van verdediging of de procedurele efficiëntie. De competitie tussen deze beginselen in concrete gevallen, leidt ertoe dat de regels uit het systeem steeds nauwkeuriger worden afgebakend. Het doel van dit onderzoek is na te gaan hoe de balansoefening tussen de verschillende aan het burgerlijk procesrecht eigen beginselen, verder invulling geeft aan concrete regels uit deze rechtstak.

 

Voorbereiding

 

Publicaties

  • M. De Schryver, “De bevoegdheidsbeslissing onder de loep”, NJW 2026, (418) 418-434.
  • M. De Schryver, “Het gezag van een bevoegdheidsbeslissing” (noot onder Cass. 10 februari 2025), P&B 2025, (123) 123-132.
  • M. De Schryver, “Rechtsverwerking en hoger beroep”, in W. Vandenbussche, K. Broeckx, S. Lust, B. Krans en S. Voet (eds.), Puur Procesrecht. Liber Amicorum Piet Taelman, Mechelen, Wolters Kluwer, 2025, (181) 181-201.
  • M. De Schryver, “Uitdrukkelijk incidenteel beroep tegen beslissingen over de verweermiddelen?”, P&B 2025, (3) 3-18.

.


Ifese Onderzoeksproject Benoeming van rechters


Onderzoeksleider
Drs. Jitte Akkermans

Betrokken student-onderzoeksassistenten
Bernd Calders, Nuno Daneel, Ruben Veranneman en Lieven Van de Keere

Beschrijving
Magistraten worden in de regel levenslang benoemd en oefenen hun functie in alle onafhankelijkheid uit. De democratische invloed op de rechtspraak is daardoor dan ook beperkt tot (i) het wijzigen van de wetgeving en (ii) de benoeming van de rechters. Het onderzoek focust op dat laatste aspect en vergelijkt hoe magistraten in het Grondwettelijk Hof, de rechterlijke orde, de administratieve rechtscolleges en de Raad van State worden benoemd, gepromoveerd, geschorst, ontslagen of op rust gesteld.

Voorbereiding

.


Ifese Onderzoeksproject Amtsblatt Eupen-Malmèdy


Onderzoeksleider
Dr. Vince Liégeois

Betrokken student-onderzoeksassistenten
Wout Van de Weyer, Jelte Stroeykens Hermans, Alexander Verbeurgt, Jari Gils

Beschrijving
Het Amtsblatt Eupen-Malmèdy was het officiële publicatieblad van de Regering Baltia, die van 1920 t.e.m. 1925 de aansluiting van de Oostkantons bij België – overeengekomen in het Verdrag van Versailles – overzag. In het Amtsblatt werden decreten en besluiten van de overgangsregering in het Frans en Duits gepubliceerd. Voorbeelden van thema’s zijn de overschakeling van Marken naar Franken en de overschakeling naar het Belgische rechtssysteem. Veel historische, taalkundige en juridische papers vermelden het Amtsblatt in hun bespreking van de Oostkantons of de Duitstalige Gemeenschap. Echter werd het Amtsblatt zelf wel nog niet diepgaand onderzocht. Eén reden hiervoor is dat het Amtsblatt online niet vrij toegankelijk en doorzoekbaar is, wat onderzoek bemoeilijkt. Op deze manier blijft een belangrijk stukje van de geschiedenis van Duitstalig België – en algemener België zelf – onderbelicht. Dit onderzoeksproject heeft bijgevolg tot doel: (i) het Amtsblatt digitaal-tekstueel doorzoekbaar te maken, (ii) de inhouden van het Amtsblatt te analyseren vanuit historisch, juridisch en taalkundig (inclusief vertaalwetenschappelijk) oogpunt en (ii) andere relevante documenten in het Rijksarchief van Eupen te identificeren en waar mogelijk te analyseren.

 


Ifese Onderzoeksproject Universiteitsgeschiedenis


Onderzoeksleiders
Drs. Jens Van Mieghem & drs. Jitte Akkermans

Betrokken student-onderzoeksassistenten
Alexander Verbeurgt

Beschrijving
De verhalen over het leven aan de universiteit en de persoonlijke levensloop van professoren en studenten behoren tot de orale overleveringen die verloren gaan wanneer ze niet gecapteerd worden. Dit onderzoeksproject tracht in de vorm van interviews met Vlaamse emeriti en oud-studenten die verhalen te capteren en beschikbaar te maken voor verder onderzoek.
Het onderzoeksproject bestaat uit twee luiken. Vooreerst worden emeriti geïnterviewd over het onderzoek dat ze tijdens hun loopbaan hebben verricht, het onderwijs dat ze hebben gegeven, de maatschappelijke context waarin dit gebeurde, het leven aan de universiteit in die periode en hun eigen levenspad. Ten tweede worden ook oud-studenten geïnterviewd over het studentenleven, de ideeën die werden gedoceerd aan de universiteit, de ideeën leefden bij de studenten en het verloop van hun eigen leven.

.


Ifese Onderzoeksproject Economische groei


Onderzoeksleiders
Drs. Jitte Akkermans & drs. Jens Van Mieghem

Het multidisciplinair onderzoeksproject zal kijken naar periodes met opvallende economische groei, de uiteenlopende theorieën die trachten de groei te verklaren, de invloed van de groei op de samenleving en de voorwaarden waaronder de groei het welzijn ten goede komt. De resultaten van dit onderzoeksproject zullen worden gepubliceerd via de boekenreeks In perspectief.

.


Afgelopen Ifese Onderzoeksprojecten


Volgende onderzoeksprojecten zijn afgelopen: